သံချောင်းဖွဲ့စည်းမှုများကို မြင့်မားသော ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိပြီး ငလျင်စွမ်းအင်ကို စုပ်ယူဖြန့်ဖြူးနိုင်စွမ်းရှိသည့်အတွက် ငလျင်များဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော ဧရိယာများတွင် အသိအမှတ်ပြုခံထားရပါသည်။ ငလျင်ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော အားများသည် အဆောက်အဦများနှင့် အခြေခံအဆောက်အဦများကို ပြင်းထန်စွာပျက်စီးစေနိုင်သည့် ဒေသများတွင် သံချောင်းဖွဲ့စည်းမှုများကို ဒီဇိုင်းထုတ်ရာတွင် ဘေးကင်းလုံခြုံမှု၊ ခံနိုင်ရည်ရှိမှုနှင့် ငလျင်ပြီးနောက် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းတို့ကို ဦးစားပေးရပါမည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် မြင့်မားသော ငလျင်ဒဏ်ခံဒေသများအတွက် သံချောင်းဖွဲ့စည်းမှုများ၏ အဓိကဒီဇိုင်း အခြေခံမူများ၊ ခေတ်မီသော ငလျင်ကုဒ်များ၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် ငလျင်ခံနိုင်ရည်ကို မြှင့်တင်ပေးသည့် တီထွင်မှုနည်းလမ်းများကို ရှာဖွေလေ့လာထားပါသည်။ း
သံချောင်းဖွဲ့စည်းပုံများအတွက် ကြွေးမုံနိုင်မှုသည် ငလျင်ဒီဇိုင်း၏ အဓိကအခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။ ကြွေးမုံနိုင်မှုဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် ဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခုသည် အားကောင်းများ သိသိသာသာ မဆုံးရှုံးဘဲ ပလပ်စတစ် (အမြဲတမ်း) ပုံပျက်ခြင်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိမှုကို ရည်ညွှန်းပါသည်။ ငလျင်တစ်ခုအတွင်းတွင် ကြွေးမုံနိုင်သော ဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခုသည် ထိန်းချုပ်ထားသော ပလပ်စတစ်မဟုတ်သည့် ပုံပျက်မှုများမှတစ်ဆင့် ငလျင်စွမ်းအင်ကို စုပ်ယူပြီး ဖြန့်ကျက်ပေးနိုင်ကာ မာကျောသော်လည်း ကွဲအက်ကျိုးပဲ့ခြင်း အန္တရာယ်ကို လျော့နည်းစေပါသည်။ သံချောင်းသည် အတွင်း၌ပင် ကြွေးမုံနိုင်ပြီး သံချောင်းအားနှင့် ဆွဲအား အချိုး မြင့်မားခြင်း၊ ကောင်းမွန်သော ရှည်လျားနိုင်မှု ဂုဏ်သတ္တိများ ပါရှိသောကြောင့် ငလျင်ဆိုင်ရာ အသုံးပြုမှုများအတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်ပါသည်။ ကြွေးမုံနိုင်မှုကို အများဆုံး ရရှိစေရန်အတွက် သံချောင်းဖွဲ့စည်းပုံများကို ပြန်လည်ဖြန့်ဖြူးနိုင်သော ဝန်အားလမ်းကြောင်းများဖြင့် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားပါသည်။ ဥပမာ - အားအမှီခိုများကို ဖြတ်သန်းသွားသော အားများကို ဖွဲ့စည်းပုံအား ပြန်လည်ဖြန့်ဖြူးနိုင်စေရန် ဖြစ်ပါသည်။ ဥပမာ - Moment-Resisting Frames (MRFs) များကို ငလျင်ဒီဇိုင်းတွင် အသုံးများပြီး ၎င်းတို့သည် ကော်လံများနှင့် ဘီမ်များ၏ ကွေးညွှတ်ပုံပျက်မှုများမှတစ်ဆင့် ဘေးဘောင်ဝန်အား ခံနိုင်ရည်ကို ပေးပြီး အဖွဲ့ဝင်များမှ မကြာခဏ ကြွေးမုံမှုဖြစ်ပေါ်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော ချိတ်ဆက်မှုများကို ပေးပါသည်။ း
စွမ်းအင်ပျံ့လွင့်ခြင်းသည် ငလျင်ဒီဇိုင်းတွင် အရေးကြီးသော အခြေခံမူတစ်ခုဖြစ်သည်။ ငလျင်လှုပ်ခတွင် မြေပြင်လှုပ်ရှားမှုမှ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြစ်ပြီး အဆောက်အဦများသည် ဤစွမ်းအင်ကို ပျံ့လွင့်စေရန် လိုအပ်ပါသည်။ သံချောင့်အဆောက်အဦများသည် သံချောင့်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ဆက်စကိုးများ၏ ပျော့ခြင်း၊ ပိုးချောင့်ဆက်စကိုးများတွင် ပွတ်တိုက်အင်အား၊ စွမ်းအင်ပျံ့လွင့်စေသည့်ကိရိယာများ (EDDs) ကို အသုံးပြုခြင်းစသည့် နည်းလမ်းများမှတစ်ဆင့် ငလျင်စွမ်းအင်ကို ပျံ့လွင့်စေပါသည်။ စွမ်းအင်ပျံ့လွင့်စေသည့်ကိရိယာများဖြစ်သည့် ဒမ်ပါများကို အဆောက်အဦတွင် တင်ပါး၍ ငလျင်စွမ်းအင်ကို စုပ်ယူပေးပြီး အဓိက အဆောက်အဦအစိတ်အပိုင်းများသို့ လွှဲပြောင်းသည့် အားများကို လျှော့ချပေးပါသည်။ သံချောင့်အဆောက်အဦများတွင် အသုံးပြုသည့် EDD များအား ဥပမာအားဖြင့် ဗစ်ကော့စ်ဒမ်ပါများ၊ ပွတ်တိုက်ဒမ်ပါများနှင့် ဘတ်ကလင်း-တားစီးထားသော ဘရိတ်များ (BRBs) ကို ဖော်ပြနိုင်ပါသည်။ ဘတ်ကလင်း-တားစီးထားသော ဘရိတ်များသည် အထူးထိရောက်မှုရှိပြီး အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့သည် ဘေးဘက်မှ ခိုင်မာမှုနှင့် စွမ်းအင်ပျံ့လွင့်မှုကို ပေးဆောင်ပေးပြီး တင်းမာမှုနှင့် ဖိအားအောက်တွင် ဘတ်ကလင်းမဖြစ်ဘဲ ပျော့သွားသည့် အဓိကအစိတ်အပိုင်းကို ပေးဆောင်ပေးသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ း
မြင့်မားသော ငလျင်ဇုန်များတွင် သံမဏိဖွဲ့စည်းပုံများအတွက် ဘေးဘယက် ဝန်ပိုးခြင်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်။ အကြောင်းမှာ ငလျင်များသည် ဘေးဘယက် (လက်တရယ်) အားများကို ဖန်တီးပြီး ထိုအားများသည် ဟိုဒိုင်းယမ်း နှင့် ပြောင်းပြန်လဲခြင်းများကို ဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ သံမဏိဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခု၏ ဘေးဘယက်ဝန်ပိုးခြင်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိသောစနစ်ကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်မှု၏ တည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ရမည်ဖြစ်ပါသည်။ သံမဏိဖွဲ့စည်းပုံများအတွက် အသုံးများသော ဘေးဘယက်ဝန်ပိုးခြင်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိသော စနစ်များတွင် အားကိုခံနိုင်သော အဆောက်အဦများ (moment-resisting frames)၊ တံတားကျော်အဆောက်အဦများ (braced frames) နှင့် အားဖြတ်နံရံများ (shear walls) တို့ ပါဝင်ပါသည်။ အားကိုခံနိုင်သော အဆောက်အဦများသည် ဘေးဘယက်ဝန်ပိုးများကို ခံနိုင်ရည်ရှိရန်အတွက် တိုက်ခန်းများနှင့် ကော်လံများ၏ ကွေးညွှတ်အားနှင့် ၎င်းတို့၏ ဆက်သွယ်မှုများ၏ တင်းမာမှုပေါ်တွင် အခြေခံပါသည်။ တံတားကျော်အဆောက်အဦများသည် ဘေးဘယက်အားများကို အုတ်မြစ်သို့ လွှဲပြောင်းရန် ထောင့်ချိုးကြိုးများကို အသုံးပြုပြီး ထောင့်ချိုးကြိုးများသည် တင်းမာမှု သို့မဟုတ် ဖိအားအဖြစ် လုပ်ဆောင်ပါသည်။ သံမဏိပြားများ သို့မဟုတ် ပေါင်းစပ်ပစ္စည်းများဖြင့် တည်ဆောက်လေ့ရှိသော အားဖြတ်နံရံများသည် ဘေးဘယက်တွင် မြင့်မားသော တင်းမာမှုနှင့် ခံနိုင်ရည်ရှိမှုကို ပေးစွမ်းပြီး မြင့်မားသော ငလျင်ဇုန်များတွင် အဆောက်အဦမြင့်များအတွက် သင့်တော်ပါသည်။ း
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဆောက်အဦကုဒ် (IBC)၊ ဥရောပရှိ Eurocode 8 နှင့် ဂျပန်အဆောက်အဦကုဒ်ကဲ့သို့သော ခေတ်မီ ငလျင်ကုဒ်များသည် ငလျင်အန္တရာယ်မြင့်မားသည့်ဇုန်များတွင် သံမဏိဖွဲ့စည်းပုံများကို ဒီဇိုင်းဆွဲရန် အသေးစိတ်လိုအပ်ချက်များကို ပေးဆောင်ပါသည်။ ဤကုဒ်များသည် အဆောက်အဦများကို ၎င်းတို့၏ အသုံးပြုမှုအမျိုးအစားနှင့် နေရာ၏ ငလျင်အန္တရာယ်အရ အမျိုးအစားခွဲခြားပြီး ပုံပျက်မှု၊ ခိုင်မာမှုနှင့် စွမ်းအင်စုပ်ယူမှုအတွက် အနည်းဆုံးဒီဇိုင်းဆိုင်ရာ စံသတ်မှတ်ချက်များကို ဖော်ပြပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် IBC သည် ငလျင်အန္တရာယ်မြင့်မားသည့်ဇုန်များရှိ သံမဏိဖွဲ့စည်းပုံများကို ငလျင်အားနှစ်မျိုးအတွက် ဒီဇိုင်းဆွဲရန် လိုအပ်ပါသည်- ဒီဇိုင်းအခြေခံငလျင် (DBE) နှင့် အများဆုံးထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့်ငလျင် (MCE) တို့ဖြစ်ပါသည်။ DBE အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံသည် ပုံပျက်မှုမရှိဘဲ ပုံသဏ္ဍာန်ပြန်လည်ရရှိရမည်ဖြစ်ပြီး MCE အောက်တွင် ပုံပျက်မှုဖြစ်ပေါ်စေသည့် ပုံပျက်မှုများမှတစ်ဆင့် စွမ်းအင်ကို စုပ်ယူနိုင်ရမည်ဖြစ်ကာ ပြိုကွဲခြင်းမရှိစေရပါ။ ငလျင်ကုဒ်များသည် ဖွဲ့စည်းပုံ၏ စိတ်ကြွလှုပ်ရှားမှုတုံ့ပြန်မှုကို မုဒ်ဆိုင်ရာ ဆန်းစစ်ခြင်းနှင့် တုံ့ပြန်မှုစပီကာထရမ်ဆန်းစစ်ခြင်းအပါအဝင် ဆန်းစစ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မျှော်လင့်ထားသည့် ငလျင်အားများကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် ဖြစ်ပါသည်။ း
သံချောင်းဖွဲ့စည်းပုံများ၏ ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်ရည်ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရန်အတွက် ဆန်းသစ်သော ဒီဇိုင်းနည်းလမ်းများကို တီထွင်လျက်ရှိပါသည်။ ထိုကဲ့သို့သော နည်းလမ်းတစ်ခုမှာ ကွန်ကရစ်နှင့် သံချောင်းဖွဲ့စည်းပုံများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် သံချောင်း၏ ပျော့ပြောင်းမှုနှင့် ကွန်ကရစ်၏ မာကျောမှုတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သံချောင်းဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသော ကွန်ကရစ်ကို အခင်းအကျင်းအဖြစ် အသုံးပြုသည့် ကွန်ကရစ်အခင်းများသည် ဘေးဘက်မှ မာကျောမှုကို တိုးမြှင့်ပေးပြီး ငလျင်တစ်ခုကျရောက်စဉ်အတွင်း ကွန်ကရစ်အခင်း၏ တုန်ခါမှုကို လျော့နည်းစေပါသည်။ နောက်တစ်နည်းမှာ ငလျင်ပြီးနောက်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံကို မူလနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန် အနောက်ဘက်မှ တင်းမာမှုများကို အသုံးပြုသော ကိုယ်တိုင်ဗဟိုပြန်ရောက်သည့် သံချောင်းစနစ်များကို ဒီဇိုင်းထုတ်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ကိုယ်တိုင်ဗဟိုပြန်ရောက်သည့် စနစ်များသည် ငလျင်စွမ်းအင်ကို စုပ်ယူဖြန့်ဖြူးပေးသည့် ကိရိယာများကို ပေါင်းစပ်ထားပြီး အနောက်ဘက်မှ တင်းမာသည့် ကြိုးများက ပြန်လည်တည်ဆောက်ပေးသည့် အားကို ပေးဆောင်ပါသည်။ ဤနည်းပညာသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်ရည်ကို မြှင့်တင်ပေးသည့်အပြင် ငလျင်ပြီးနောက် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု ကုန်ကျစရိတ်နှင့် ရပ်ဆိုင်းမှုကာလကိုလည်း လျော့နည်းစေပါသည်။ း
မြင့်မားသော ငလျင်ဇုန်များတွင် သံချောင်းဖြင့်တည်ဆောက်ထားသည့် ဖွဲ့စည်းပုံများ၏ လေ့လာမှုများသည် ဒီဇိုင်းနှင့် ပတ်သက်သော မူဝါဒများ၏ ထိရောက်မှုကို ပြသပေးပါသည်။ ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး အလွတ်တန်း ရုပ်မြင်သံကြား တာဝါတိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် Tokyo Skytree သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ငလျင်အလွန်အမင်း ဖြစ်ပွားသည့် ဧရိယာတွင် တည်ရှိပါသည်။ တာဝါတိုင်၏ သံချောင်းဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် ဖွဲ့စည်းပုံသည် moment-resisting frames နှင့် braced frames တို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုထားပြီး စွမ်းအင်စုပ်ယူပေးသည့် ကိရိယာများကို ဒီဇိုင်းတွင် ပေါင်းစပ်ထားပါသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် Tohoku ငလျင်အတွင်းကာလအတွင်း Tokyo Skytree သည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပျက်စီးမှု အနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်ရည် ကောင်းမွန်မှုကို သက်သေပြခဲ့ပါသည်။ နောက်တစ်ခုမှာ San Francisco ရှိ Salesforce Tower ဖြစ်ပြီး ငလျင်များကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် buckling-restrained braces ပါဝင်သည့် steel moment-resisting frame ဖြင့် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားပါသည်။ တာဝါတိုင်၏ တီထွင်ထားသော ဒီဇိုင်းတွင် ငလျင်ဖြစ်ပွားစဉ်အတွင်း လှုပ်ရှားမှုကို လျော့နည်းစေပြီး အဆောက်အဦးအတွင်းရှိ လူများအတွက် သက်တောင့်သက်သာရှိစေရန် tuned mass damper ကို ထည့်သွင်းထားပါသည်။ း
သံချောင်းဖွဲ့စည်းမှုများ၏ ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်ရည်ကို သေချာစေရန်အတွက် အရည်အသွေးထိန်းချုပ်မှုနှင့် တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ သံချောင်းအစိတ်အပိုင်းများ ထုတ်လုပ်ခြင်းသည် အရည်အသွေးစံချိန်စံညွှန်းများကို တင်းကျပ်စွာ လိုက်နာရမည်ဖြစ်ပြီး အဆက်အစိုက်များကို လိုအပ်သော ခိုင်ခံ့မှုနှင့် ပျော့ပျောင်းမှုကို ရရှိစေရန် မပျက်စီးစေသော စမ်းသပ်မှုများဖြင့် စစ်ဆေးရမည်ဖြစ်သည်။ တည်ဆောက်ရေးနေရာတွင် ဆက်စပ်မှုများကို ပိုမိုကျွမ်းကျင်သော အလုပ်သမားများမှ လုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ဝန်အားများကို သင့်တော်စွာ လွှဲပြောင်းနိုင်စေရန် ဆက်စပ်မှုများကို သတ်မှတ်ထားသော တိုက်ကြိုးတန်ဖိုးများအထိ တင်းမြစ်စေရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဖွဲ့စည်းပုံ၏ အုတ်မြစ်သည် ငလျင်အားများကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး အထက်သို့ မမြှောက်တက်နိုင်၊ မရွေ့မသွားနိုင်စေရန် အုတ်မြစ်နှင့် သံချောင်းကော်လံများကို လုံလောက်စွာ ချိတ်ဆက်မြှုပ်နှံထားရမည်ဖြစ်သည်။ း
နိဂုံးချုပ်အားဖြင့် မြင့်မားသော မြေငလျင်ဇုန်များတွင် သံချောင်းဖြင့်တည်ဆောက်မှုများ၏ ဒီဇိုင်းသည် ပျော့ပျောင်းမှု၊ စွမ်းအင်စုပ်ယူမှု၊ ဘေးဘက်အားဓာတ်ခံနိုင်မှုနှင့် မြေငလျင်ကုဒ်များနှင့် ကိုက်ညီမှုတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်တကျ ချဉ်းကပ်မှုတစ်ရပ် လိုအပ်ပါသည်။ သံချောင်း၏ မူရင်းဂုဏ်သတ္တိများကို အသုံးချခြင်းဖြင့် နှင့် တီထွင်ဆန်းသစ်သော ဒီဇိုင်းနည်းလမ်းများကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အင်ဂျင်နီယာများသည် ဘေးကင်းပြီး ခံနိုင်ရည်ရှိကာ ငလျင်တုန်ခါမှုများကို ခံနိုင်ရည်ရှိသော တည်ဆောက်မှုများကို ဖန်တီးနိုင်ပါသည်။ မြေငလျင်အန္တရာယ်များသည် ကမ္ဘာ့အတိုင်းအတာဖြင့် စိုးရိမ်စရာဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည့်အတွက် မြေငလျင်ဒီဇိုင်းပိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်လက်လေ့လာသုတေသနပြုခြင်းနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများသည် သံချောင်းဖြင့်တည်ဆောက်ထားသော ဖွဲ့စည်းပုံများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေပြီး ငလျင်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေများသော ဒေသများရှိ လူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကို သေချာစေမည်ဖြစ်ပါသည်။
EN
